บทบาทของผู้บริหารกับการนิเทศการศึกษา

pencil_icon1อัญชลี  ธรรมะวิธีกุล
ศึกษานิเทศก์เชี่ยวชาญ
11 มีนาคม 2552

              งานบริหารการศึกษา  มีเป้าหมายสำคัญอยู่ที่คุณภาพของผู้เรียน  ซึ่งเป็นผลผลิตของการจัดการศึกษา    ดังนั้นในการบริหารการศึกษาผู้บริหารจำเป็นจะต้องทำงานสองอย่างคือ    งานบริหารและงานนิเทศ  ซึ่งในปัจจุบันนี้ผู้บริหารมีบทบาทในการนิเทศมากโดยเฉพาะการนิเทศภายในสถานศึกษาของตนเอง

             ไวส์  (Wiles) ได้กล่าวถึงบทบาทของผู้บริหารสถานศึกษาฐานะผู้นิเทศไว้ดังนี้

  • 1) บทบาทด้านมนุษยสัมพันธ์ ของผู้บริหารสถานศึกษามีหน้าที่ทำให้เกิดความเข้าใจอันดีภายในกลุ่มและพยายามขจัดข้อขัดแย้งต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นในกลุ่ม
  • 2) บทบาทในฐานะผู้นำ ผู้บริหารสถานศึกษาทำหน้าที่ดังต่อไปนี้คือ พัฒนาความเป็นผู้นำให้เกิดขึ้นแก่ตัวผู้อื่น ช่วยให้ผู้อื่นมีความรับผิดชอบ มีส่วนร่วมในการตัดสินใจ ร่วมในการใช้อำนาจ และมีส่วนร่วมในความรับผิดชอบ
  • 3) บทบาทในด้านการจัดและดำเนินงานในหน่วยงาน ผู้บริหารสถานศึกษามีหน้าที่ดังนี้ คือพัฒนาการจัดองค์การของหน่วยงานในสถานศึกษา ช่วยให้ดำเนินงานของคณะกรรมการต่าง ๆ ในองค์การดำเนินไปอย่างมีประสิทธิภาพ ในการตัดสินใจเรื่องใดก็ตามต้องดำเนินไปตามขั้นตอนของกระบวนการตัดสินใจ  เมื่อกลุ่มตัดสินใจในเรื่องใดไปแล้วจะต้องไม่คัดค้าน พยายามทำให้ทุกคนในกลุ่มมีเป้าหมายอันเดียวกัน  เพื่อให้เกิดวินัยในกลุ่ม และส่งเสริมให้มีวินัยในตนเอง
  • 4) บทบาทในการคัดเลือกและการใช้ประโยชน์บุคลากร ผู้บริหารสถานศึกษามีหน้าที่ดังนี้คือ พิจารณาเลือกบุคลากรใหม่ให้ตรงกับความต้องการ โดยให้ครูในสถานศึกษามีส่วนร่วมในการพิจารณาเลือกด้วย ช่วยให้บุคลากรที่เข้าทำงานใหม่รู้สึกว่าเขาเป็นที่ต้องการของสถานศึกษา มีความอบอุ่นใจ และมีความเชื่อมั่นในตนเอง
  • 5) บทบาทในการสร้างขวัญของครู ผู้บริหารสถานศึกษามีหน้าที่ดังต่อไปนี้ คือช่วยให้ครูพอใจ  งานที่ทำ มีความสะดวกสบายปลอดภัยในการปฏิบัติงาน ให้ครูมีส่วนร่วมในการวางโครงการและนโยบายต่าง ๆ ของสถานศึกษา ช่วยให้ครูเชื่อมั่นในความสามารถของตนเอง ให้ครูรู้สึกว่าตนเองมีความสำคัญและเป็นที่ต้องการของบุคคลอื่น จัดให้มีการบริการต่าง ๆ คู่มือครู การศึกษาต่อ การอบรม ฯลฯ ตามที่ครูต้องการ
  • 6) บทบาทในการพัฒนาบุคลากร ผู้บริหารสถานศึกษามีหน้าที่ดังต่อไปนี้ คือ จัดให้มีการอบรมในหน่วยงาน โดยจัดให้ตรงตามความต้องการของครู การประชุมครูที่จัดให้มีขึ้นช่วยให้ครูมีความก้าวหน้าใช้วิธีการสังเกตการสอน แต่ต้องมีความเข้าใจกันทั้งสองฝ่ายใช้วิธีการวัดผลเพื่อพัฒนาบุคลากรให้เกิดประสิทธิภาพการเรียนการสอน

               สุจริต   เพียรชอบ ได้กล่าวถึงบทบาทผู้บริหารสถานศึกษาในการนิเทศการศึกษา ภายในสถานศึกษาดังนี้

  • 1) ช่วยเหลือทางด้านวิชาการ และด้านบริการ ได้แก่ปฐมนิเทศครูใหม่ จัดประชุมครูก่อนเปิดภาคเรียน สังเกตการณ์สอนในชั้น การเยี่ยมชั้นเรียนอื่น ๆ การสาธิต การสอน การนิเทศด้วยการให้คำปรึกษาหารือเป็นรายบุคคล หรือรายหมู่ การประชุมปฏิบัติการ การอบรมครู การสัมมนา  จัดหนังสือที่มีคุณค่าทางวิชาการให้ครูได้ศึกษา ปรับปรุงห้องสมุดให้ทันสมัยและแนะนำครูให้ใช้ห้องสมุด แนะนำให้ครูเป็นสมาชิกของสมาคมทางวิชาการต่าง ๆ จัดบริการโสตทัศนศึกษาให้แก่ครูเป็นอย่างดี และสนับสนุนให้ครูใช้อุปกรณ์เหล่านั้น ตลอดจนสนับสนุนให้ครูไปศึกษาต่อ
  • 2) ช่วยเหลือครูในด้านปัญหาส่วนตัว
  • 3) การสร้างขวัญของคณะครูในสถานศึกษา
  • 4) การประเมินผลการปฏิบัติงานในสถานศึกษา

               อำนวยพร วงษ์ถนอม ได้กล่าวถึงบทบาทของผู้บริหารสถานศึกษาในการนิเทศการศึกษา ดังนี้

  • 1)  จัดให้การปฐมนิเทศครูใหม่ให้เข้าใจในหน้าที่การงานที่ตนรับผิดชอบ
  • 2)  สถานศึกษาจัดการอบรม หรือให้การนิเทศด้วยการสอนแก่ครูอย่างสม่ำเสมอ
  • 3)  แนะนำให้ครูรู้จักดัดแปลงเนื้อหาวิชาที่สอนให้เหมาะสมแก่สภาพท้องถิ่น
  • 4)  ช่วยให้ครูมีความเชื่อมั่นในความสามารถของตนที่จะแก้ปัญหา และอุปสรรคในการเรียนการสอน
  •  5)  เสนอแนะวิธีสอนที่เหมาะสมกับเนื้อหาวิชา และสภาพแวดล้อมให้ครู
  •  6)  ส่งครูไปสังเกตการสอนในสถานศึกษาอื่น ๆ ที่เห็นว่าเป็นตัวอย่างที่ดีได้
  •  7)  ให้ครูได้เข้าร่วมการฝึกอบรมทางวิชาการที่จัดขึ้นภายในและภายนอกกลุ่มสถานศึกษา
  • 8)  จัดให้มีการติดตามผลภายหลังการฝึกอบรม
  • 9)  จัดหาหนังสือทางวิชาการ   คู่มือครู   วารสาร และบริการอื่น ๆ   เพื่อช่วยเหลือครูก้าวหน้าทางวิชาการ และวิชาชีพ
  • 10) ผู้บริหารควรเยี่ยมชั้นเรียน เพื่อมุ่งที่จะให้คำปรึกษาช่วยเหลือและแก้ไขปัญหาทางการสอน
  • 11) การบำรุงขวัญและให้กำลังใจแก่ครู
  • 12) ผู้บริหารควรมีเกณฑ์ในการพิจารณาความดีความชอบของครู โดยใช้วิธีความเป็นธรรมให้มากที่สุด
  • 13) จัดให้มีการสัมมนาของคณะครู เพื่อแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับการเรียนการสอน
  • 14)  สนับสนุนให้ครูมีโอกาสศึกษาในสาขาวิชาที่เกี่ยวข้อง และจะเป็นประโยชน์โดยตรงต่อการศึกษา
  • 15)  จัดให้มีการประกวดการเรียนการสอนระหว่างสถานศึกษาภายในกลุ่ม

                 นอกจากนี้ พนัส หันนาคินทร์ ได้กล่าวถึงหน้าที่ที่จะต้องกระทำเกี่ยวกับการนิเทศการศึกษาของผู้บริหารสถานศึกษาไว้ 3 ประการดังนี้

  • 1) ทำหน้าที่ตรวจสอบความเป็นไปเกี่ยวกับการเรียนการสอน ขั้นตรวจสอบถือว่าเป็นขั้นเริ่มต้นการนิเทศ เรื่องที่ควรจะตรวจสอบได้แก่ ความเข้าใจในการใช้หลักสูตรของครู ความเข้าใจอย่างถ่องแท้ของครูเกี่ยวกับเนื้อหาของหลักสูตร การใช้กลวิธีการสอนต่าง ๆ ตลอดจนการใช้สื่อการสอน ลักษณะของนักเรียนในแต่ละห้อง
  • 2) ทำหน้าที่ประเมินผลการเรียนการสอน
  • 3) ทำหน้าที่ช่วยส่งเสริมและปรับปรุงการเรียนการสอน อันได้แก่ความเข้าใจของครูเกี่ยวกับหลักการ  จุดหมาย  และโครงสร้างของหลักสูตร  แนะแนวการทำโครงการสอนทั้งระยะสั้นและระยะยาวจัดหาเครื่องมือประกอบการสอน  และแหล่งวิชาการ  จัดบรรยากาศทางกายภายในห้องเรียนให้น่าเรียนส่งเสริมให้ครูปรับปรุงตัวเองทั้งด้านวิชาการ  และวิชาชีพตลอดจนการพยายามให้ครูประเมินผลการเรียน

******************

อ้างอิงบทความนี้   
อัญชลี ธรรมะวิธีกุล : http://panchalee.wordpress.com/2009/03/30/admin-role/

About these ads

หนึ่งความคิดบน “บทบาทของผู้บริหารกับการนิเทศการศึกษา

  1. ต้องการคำชี้แนะจากคุณอัญชลีว่า การพัฒนาบทเรียนคอมพิวเตอร์ช่วยสอน สาระเศรษฐศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 เรื่อง เศรษฐกิจพอเพียงเหมาะสมหรือไม่ แต่มีปัญหาการเขียนแผนการสอนยากได้แนวการเขียนแผนการสอนที่บูรณาการกับสาระอื่น พอจะแนะนำแหล่งข้อมูลนี้ได้ที่ใหนค่ะ

    • เรียน ครูบ้านนอก ที่เคารพ
      การนำสาระเศรษฐศาสตร์ ชั้น ป. 6 มาพัฒนาบทเรียนคอมพิวเตอร์ช่วยสอน สามารถทำได้ สำหรับการทำแผนการสอนบูรณาการ เป็นขั้นตอนหลังจากพัฒนาบทเรียนคอมพิวเตอร์ช่วนสอนเสร็จแล้ว ถ้าบทเรียนเป็นบทเรียนบูรณาการ แผนการสอนก็จะบูรณาการโดยอัตโนมัติ ดังนั้นก่อนทำบทเรียนจะต้องมีความชัดเจน เกี่ยวกับคำอธิบายรายวิชา รายละเอียดรายวิชา การพัฒนาบทเรียนที่เหมาะสมทั้งเนื้อหา กิจกรรม การวัดและประเมินผล ควรจะมีผู้เชี่ยวชาญตรวจสอบจริง ๆ ผู้เชี่ยวชาญต้องเชี่ยวชาญจริง ๆ ทั้งด้านเนื้อหา ด้านพัฒนาสื่อ ด้านวัดผล จะทำให้บทเรียนมีคุณภาพ ค่ะ
      อาจารย์ขิง

  2. หนูอยากได้ ข้อมูลเกี่ยวกับเรื่อง วิวัฒนาการการศึกษานอกระบบอะคะ ไม่ทราบว่าจะหาข้อมูลที่ไหน อยากได้มากคะ ขอบคุณมาก คะ

  3. เรียน คุณหยก ที่เคารพ
    หนังสือเรื่องวิวัฒนาการการศึกษานอกระบบ สามารถสืบค้นได้จาก ห้องสมุดประชาชนจังหวัด และห้องสมุดประชาชนอำเภอ ของ กศน. ซึ่งมีอยู่ทั่วประเทศ และสามารถขอคำแนะนำจากบรรณารักษ์ ห้องสมุดประชาชน ได้ค่ะ
    อาจารย์ขิง

  4. การสอนเสริม กศ.ขั้นพื้นฐาน จัดที่กศน.ตำบล ทั้ง 11 แห่งครอบคลุม 11 ตำบลในพื้นที่อำเภอพิชัย โครงการนี้เป้าหมายให้หัวหน้ากศน.ตำบลคัดเลือกนักศึกษาที่ลงทะเบียนวิชาคณิตศาสตร์ และต้องสนใจในการสอนเสริมเข้าร่วมเท่านั้น เพราะต้องให้ได้ผลตามวัตถุประสงค์จริงๆ ผลตอบรับของนักศึกษาร้อยละ 100 พึงพอใจต่อการจัดสอนเสริมมาก มีความต้องการให้จัดในภาคเรียนต่อไปอีก จัดโดยใช้งประมาณพัฒนาคุณภาพผู้เรียน(กพร.) ครูกศน.ทุกคนให้ความร่วมมือดีเยี่ยมสามารถจัดได้ครบทุกตำบล 100% วิทยากรได้รับความร่วมมือจาก ข้าราชการครูบำนาญ และข้าราชการครูสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาอุตรดิตถ์ เขต 1 ผอ.กศน.อำเภอและครูอาสาสมัครกศน.พิชัย เป็นผู้นิเทศกิจกรรม

    • เรียน ผอ.อำนาจ ที่เคารพ
      โครงการสอนเสริมวิชาคณิตศาสตร์ เป็นเรื่องที่ดีมาก พี่คิดว่าควรจะติดตามผู้เรียนด้วยว่า ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาคณิตศาสตร์ เป็นอย่างไร ซึ่งจะเป็นประโยชน์ต่อการดำเนินการสอนเสริมในภาคเรียนต่อไป
      อาจารย์ขิง

      • ขอบคุณมากครับ ผมไม่ได้คิดเอาไว้เลยสำหรับติดตามผลสัมฤทธิ์จากการสอบคณิตศาสตร์ ผมจะนำไปปรึกษาทีมงานกศน.พิชัยและวิเคราะห์ข้อมูลต่อไปครับ
        สำหรับงานวิชาการต่อไปผมยังติดใจอยากติดตามทำคู่มือการบริหารหลักสูตรกศน.ขั้นพื้นฐาน 51 สำหรับสถานศึกษากศน.อำเภอครับ ต้องการคำแนะนำจากท่านศน.มากๆครับ อ้อผมเพิ่งทราบว่าเดินทางไปอุตรดิตถ์ เมื่อ 26 ส.ค.ครับจึงไม่ได้ไปรับรองท่าน ขออภัยเป็นอย่างสูงครับเพราะผมนำทีมงานไปจัดส่งเสริมการอ่านเคลื่อนที่ครับท่าน

  5. สวัสดีครับท่านศน.ที่รักและเคารพอย่างสูงท่านสบายดีครับ ผมได้ส่งอีเมลล์ คู่มือบริหารหลักสูตร 2551 มาให้ท่านได้ช่วยคอมเม้นครับท่าน ตามสัญญาผมเขียนคู่มือหลักสูตรตามที่ท่านศน.ได้แนะนำครับ ท่านเดินทางบ่อยมากเหมือนกันนะครับรักษาสุขภาพด้วยครับ ช่วงนี้กศน.เตรียมการสอบครับ ติดตามผลการสอนเสริมตามที่ท่านไดแนะนำ และจะรายงานให้ท่านได้ทราบครับ

    • เรียน ผอ.อำนาจ ที่เคารพ
      ได้รับคู่มือแล้วค่ะ ยังอ่านไม่ละเอียดมากนัก แต่ดูเหมือนว่าจะมีเนื้อหาสาระทีเป็นทฤษฎ๊ มาก ระยะนี้พี่กำลังเป็นวิทยากร ฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการ การพัฒนาหลักสูตรสถานศึกษา (หลักสูตร กศน. 51) ให้กับสถานศึกษา กศน.หลายแห่ง จะทำให้มองเห็นการบิหารหลักสูตร กศน.ในหลาย ๆ ด้าน จึงมีความคิดเห็นว่า ผอ.ควรสร้างกระบวนการพัฒนาหลักสูตรสถานศึกษา และนำหลักสูตรไปใช้สักหนึ่งภาคเรียน แล้วติดตามผล นำข้อมูลที่ได้มาพัฒนาคู่มือ ให้เป็นลักษณะคู่มือปฏิบัติงาน
      อาจารย์ขิง

    • เรียน ผอ.อำนาจ ที่เคารพ
      ได้รับคู่มือแล้วค่ะ ยังอ่านไม่ละเอียดมากนัก แต่ดูเหมือนว่าจะมีเนื้อหาสาระทีเป็นทฤษฎ๊ มาก ระยะนี้พี่กำลังเป็นวิทยากร ฝึกอบรมดเชิงปฏิบัติการ การพัฒนาหลักสูตรสถานศึกษา (หลักสูตร กศน. 51) ให้กับสถานศึกษา กศน.หลายแห่ง จะทำให้มองเห็นการบิหารหลักสูตร กศน.ในหลาย ๆ ด้าน จึงมีความคิดเห็นว่า ผอ.ควรสร้างกระบวนการพัฒนาหลักสูตรสถานศึกษา และนำหลักสูตรไปใช้สักหนึ่งภาคเรียน แล้วติดตามผล นำข้อมูลที่ได้มาพัฒนาคู่มือ ให้เป็นลักษณะคู่มือปฏิบัติงาน
      อาจารย์ขิง

      • ขอบคุณมากครับ ได้แผนงานของท่านศน.ขิงที่เคารพแล้วเหมือนกัน จะได้มาสนง.กศน.อุตรดิตถ์ เมื่อไหร่หนอ ถ้าไม่มีกำหนด กศน.อำเภอเชิญท่านมาโดยตรง จะดีไม๊ครับ

  6. ขอบคุณมากครับ ได้อ่านแผนงานของท่านศน.ขิงที่เคารพแล้วจากบล็อคนี้เต็มเวลาเลยครับ งานยาวถึงปีงปม.54 แน๊ะ แล้วจะได้มาสนง.กศน.อุตรดิตถ์ เมื่อไหร่หนอ ถ้าไม่มีกำหนด กศน.อำเภอเชิญท่านมาโดยตรง จะดีไม๊ครับ
    ช่วงนี้อากาศเปลี่ยนแปลงรักษาสุขภาพดีๆ นะครับ

    • เรียน ผอ.อำนาจที่เคารพ
      การจัดทำหลักสูตรสถานศึกษาเป็นเรื่องที่สำคัญ เป็นเตรียมความพร้อมเบื้องต้นก่อนที่จะรับสมัครนักศึกษาในภาคเรียนที่ 2/2553 ช่วงนี้พี่ไปเป็นวิทยากรให้กับสถานศึกษาหลายแห่ง สำหรับ กศน.อุตรดิตถ์ ได้ประสานกับอาจารย์ทองจันแล้ว รอกำหนดวันที่ ที่แน่นอน กศน.จังหวัดคงจะแจ้งให้ทราบอีกครั้ง
      อาจารย์ขิง

      • -ขอบคุณมากๆ ครับ ขณะนี้ผมอ่านหนังสือ เตรียมข้อมูลเนื้อหา ทำคู่มือกระบวนการพัฒนาหลักสูตรสถานศึกษาไปเรื่อยๆ ครับ

  7. ผมได้ติดตามผลงานเกี่ยวการนิเทศของท่านมาหลายเรื่อง ซึ่งผลงานของท่านมาก เลยอยากรบกวนท่านเกี่ยวกับการเทศของต่างประเทศท่เกี่ยวข้องครับ

    • สวัสดีค่ะคุณbunjun
      ปัจจุบัน ตำราหรือบทความเรื่องนิเทศในต่างประเทศและในประเทศไม่มีนักวิชาการหรือนักการศึกษาท่านใดเขียนเผยแพร่ เพราะยุคนี้ เป็นยุคของระบบคุณภาพซึ่งจะต้องนำไปใช้ในทุกองค์กรไม่ใช่เฉพาะสถานศึกษา เช่น TQM TQC TPM ISO KM BSC ธรรมาภิบาล QMPA ระบบประกันคุณภาพการศึกษา เป็นต้น ระบบคุณภาพดังกล่าว จะเป็นทั้งระบบการทำงานและระบบการประเมินซึ่งสามารถนำไปประยุกต์ใช้กับการนิเทศการศึกษาได้ ดังนั้นปัญหาการให้นักศึกษาวิจัยของมหาวิทยาลัยบางแห่งจะต้องอ้างอิงเรื่องการนิเทศของต่างประเทศซึ่งมีการยึดถือตั้งแต่ในอดึตจนจึงปัจจุบัน จึงยังคงเป้นปัญหาอยู่
      อาจารย์ขิง

  8. สวัสดีค่ะ หนู๋จะทำสารนิพนธ์เกี่ยวกับการนิเทศภายในโรงเรียน ไม่ทราบว่าจะดาวโหลดเอกสารได้ที่เว็บไซด์ไหนได้บ้างค่ะ ขอบคุณล่วงหน้าค่ะ

  9. สวัสดีครับ ผมกำลังเขียนรายงานการวิจัยเรื่อง”การพัฒนาการนิเทศภายในเพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียนโรงเรียนพัฒนาสามัคคี” ผมจะนำบทความของท่านไปใช้ในรายงานในบทที่เกี่ยวข้อง และจะอ้างอิงได้อย่างไรจึงจะถูกต้องครับ

    • ตอนท้ายบทความทุกบทความดิฉันได้เขียนการอ้างอิงไว้ให้แล้ว ส่วนการเขียนในบรรณานุกรม หรืออ้างอิงในเนื้อหาขึ้นอยู่กับรูปแบบการเขียนอ้างอิงขิงแต่ละมหาวิทยาลัยค่ะ
      อาจารย์ขิง

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s