การประเมินโครงการพัฒนาห้องสมุดประชาชนให้เป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ตลอดชีวิต

book_icon3บทคัดย่อ

ชื่อ  การประเมินโครงการพัฒนาห้องสมุดประชาชนให้เป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ตลอดชีวิต
ผู้ศึกษา  จริยา อ้นอารี
ปีที่ศึกษา  2551 

 

 การประเมินโครงการพัฒนาห้องสมุดประชาชน ให้เป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ตลอดชีวิต โดยใช้รูปแบบการประเมินซิปป์โมเดล(CIPP Model) มีวัตถุประสงค์ เพื่อประเมินโครงการห้องสมุดประชาชนให้เป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ตลอดชีวิต โดยใช้รูปแบบการประเมิน CIPP Model ของ สตัฟเฟิลบีม (Stuffle beam) ในด้านบริบท ด้านปัจจัย ด้านกระบวนการ และด้านผลิต เพื่อศึกษากลไก การขับเคลื่อนให้เป็นไปตามวัตถุประสงค์ของการพัฒนาห้องสมุดประชาชน ให้เป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ตลอดชีวิต ต่อบริบทและความต้องการของชุมชน และเพื่อศึกษาเงื่อนไข ปัญหา อุปสรรคในการดำเนินงานตามโครงการพัฒนาห้องสมุดประชาชนให้เป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ตลอดชีวิต ประชากรและกลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษาครั้งนี้ จำนวน 353 คน ประกอบด้วย ผู้ให้บริการได้แก่ ผู้อำนวยการศูนย์บริการการศึกษานอกโรงเรียน  บรรณารักษ์  เจ้าหน้าที่ห้องสมุด  ครูอาสาสมัคร และครูศูนย์การเรียนชุมชน รวมทั้งสิ้น 10 คน เท่ากับจำนวนประชากร โดยใช้วิธีสุ่มแบบเจาะจง ผู้ใช้บริการ ได้แก่ กลุ่มผู้นำชุมชน 90 คน สมาชิกห้องสมุด 150 คน กลุ่มประชาชนทั่วไป 103 คน รวมผู้ใช้บริการ 343 คน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสอบถาม จำนวน  2 ฉบับ คือ แบบสอบถามสำหรับผู้ใช้บริการ และแบบสอบถามสำหรับผู้ให้บริการ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล คือ ค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์เชิงพรรณนา

                ผลการประเมินโครงการพัฒนาห้องสมุดประชาชนให้เป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ตลอดชีวิต โดยใช้รูปแบบการประเมินซิปป์โมเดล(CIPP Model) สรุปได้ดังนี้

1.  ผลการศึกษาสภาพปัญหาดำเนินงานห้องสมุดประชาชนอำเภอลานกระบือพบว่า มีปัญหาเกี่ยวกับอาคารทั้งภายนอกภายในเก่าชำรุด พื้นที่บริเวณภายนอกอาคารรกรุงรัง ไม่สวยงาม ครุภัณฑ์เก่าชำรุด โต๊ะเก้าอี้ชั้นวางหนังสือไม่เหมาะสม ทำให้การให้บริการแก่สมาชิกและผู้ใช้บริการไม่มีประสิทธิภาพ

2.  ผลการกำหนดแนวทางในการพัฒนาห้องสมุดประชาชนให้เป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ตลอดชีวิต คือแนวทางในการพัฒนาห้องสมุดประชาชน ใน 4 ด้าน คือ

1) พัฒนาระบบการให้บริการ  
2) พัฒนาอาคารสถานที่  
3) พัฒนาบุคลากรและ  
4) พัฒนาเทคโนโลยีสารสนเทศ

3. การดำเนินการพัฒนาห้องสมุดประชาชนให้เป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ตลอดชีวิต โดยจัดทำโครงการพัฒนาห้องสมุดประชาชนให้เป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ตลอดชีวิต มีวัตถุประสงค์      4 ประการ คือ  
              1) เพื่อพัฒนาห้องสมุดประชาชนให้เป็นศูนย์กลางข้อมูลข่าวสาร  
              2) เพื่อพัฒนาห้องสมุดประชาชนให้เป็นแหล่งรวบรวมข้อมูลประจำอำเภอ และแหล่งภูมิปัญญาท้องถิ่น             
              3) เพื่อพัฒนาห้องสมุดประชาชนให้เป็นห้องสมุดที่มีชีวิตชีวาและ  
              4) เพื่อพัฒนาห้องสมุดประชาชนให้เป็นแหล่งข้อมูลที่หลากหลายและทันสมัย การดำเนินการพัฒนามีการดำเนินการดังนี้ การประชุมคณะกรรมการพัฒนาห้องสมุด การศึกษาปัญหาและความต้องการของผู้ใช้บริการ การวางแผนดำเนินงานพัฒนา ดำเนินการพัฒนาติดตามผลและประเมินผล ประชุมคณะกรรมการ สรุปผลการดำเนินการ และจัดทำรายงานประเมินโครงการและเผยแพร่

4.  ผลการประเมินโครงการพัฒนาห้องสมุดประชาชนให้เป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ตลอดชีวิต มีดังนี้
               ด้านสภาวะแวดล้อม พบว่า โครงการพัฒนาห้องสมุดประชาชนให้เป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ตลอดชีวิต เป็นไปในแนวทางเดียวกับนโยบายการพัฒนาห้องสมุดประชาชน ปี 2549-2551 ของสำนักบริหารงานการศึกษานอกโรงเรียน และเป็นไปตามจุดเน้นและกลยุทธ์การดำเนินงาน การศึกษานอกโรงเรียน ปี 2550 นอกจากนั้นยังเป็นไปตามเจตนารมณ์การปฏิรูปการศึกษาตามพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 มาตรา 25 ที่กำหนดให้ห้องสมุดประชาชนเป็นแหล่งเรียนรู้ตลอดชีวิต
               ด้านปัจจัย พบว่า อาคารสถานที่ทั้งภายนอกภายใน ร่มรื่นสวยงามสะดวกสบายต่อการให้บริการ เช่น มีการจัดสวนหย่อม จัดโต๊ะเก้าอี้สำหรับนั่งพัก นั่งอ่านหนังสือ จัดมุมอ่านหนังสือ มีสถานที่จัดกิจกรรม มีมุมกิจกรรมต่างๆ มีชั้นหนังสือชั้นวารสาร มีมุมกาแฟ ซึ่งเป็นบรรยากาศที่ส่งเสริมการเรียนรู้ ครุภัณฑ์ มีความเหมาะสม และเพียงพอต่อการให้บริการ เช่นโต๊ะเก้าอี้ชั้นวางวารสาร ชั้นวางหนังสือ คอมพิวเตอร์ เครื่องพิมพ์ (Printer) เครื่องถ่ายเอกสาร โทรทัศน์ เครื่องเล่น  วีซีดี/ดีวีดี วิทยุ เทป เครื่องเล่นวีดีโอ และมีบุคลากรเพียงพอในการให้บริการและบุคลากรได้จัดการอบรมด้านงานห้องสมุดอย่างต่อเนื่อง
              ด้านกระบวนการ พบว่า มีการบริหารจัดการอย่างเป็นระบบ คือมีแผนพัฒนาห้องสมุด มีการดำเนินงานตามแผน มีคู่มือ ปฏิบัติงานห้องสมุด มีการติดตามประเมินผล และมีการนำผลการติดตามไปพัฒนา
              ด้านผลผลิต พบว่า มีจำนวนสมาชิก และผู้ใช้บริการเพิ่มขึ้นและผู้ใช้บริการมีความพึงพอใจ ในการให้บริการห้องสมุดประชาชนในภาพรวมในระดับมาก และเมื่อพิจารณาในแต่ละเรื่องพบว่า มีความพึงพอใจในระดับมากที่สุด 3 เรื่อง อันดับแรก คือ ความสะดวกในการใช้บริการ รองลงมา คือ ความร่มรื่นสวยงามของบริเวณภายนอก และบรรยากาศในห้องสมุดเหมาะสม ต่อการเรียนรู้ตามลำดับ ส่วนความพึงพอใจในระดับมาก 20 เรื่อง อันดับแรก การจัดมุมต่างๆ เป็นสัดส่วน รองลงมา มีคำแนะนำในการใช้ห้องสมุด การให้บริการอย่างรวดเร็วการจัดพื้นที่ ให้บริการเหมาะสม ระบบการให้บริการไม่ยุ่งยากซับซ้อน มีความต้องการใช้บริการอีกเมื่อมีโอกาสการให้บริการด้วยความเป็นมิตรและยิ้มแย้มแจ่มใสการดูแลเอาใจใส่ และกระตือรือร้นในการบริการ การให้คำแนะนำ และตอบข้อซักถามมีความสะดวกในการติดต่อประสานงาน ความช่วยเหลืออำนวยความสะดวกในทุกด้าน การให้บริการเป็นระบบและมีขั้นตอนที่เหมาะสม มีความสอดคล้องกับความต้องการของผู้ใช้บริการ มีความทันเหตุการณ์ เสริมสร้างนิสัยรักการอ่านให้ผู้ใช้บริการ มีความน่าสนใจ รูปแบบการจัดกิจกรรม มีความหลากหลาย มีความทันสมัย ทันเหตุการณ์ มีการจัดกิจกรรมอย่างต่อเนื่อง สม่ำเสมอและมีความสอดคล้องกับความต้องการตามลำดับ และมีความพึงพอใจในระดับปานกลาง 1 เรื่อง คือ มีจำนวนเพียงพอต่อผู้ใช้บริการ
               ด้านความคิดเห็นและข้อเสนอแนะสำหรับผู้ใช้บริการ พบว่าผู้ใช้บริการห้องสมุดประชาชนอำเภอลานกระบือ คือให้เพิ่มจำนวนและประเภทหนังสือให้หลากหลายมากขึ้นเป็นอันดับที่ 1 รองลงมาคือควรเพิ่มคอมพิวเตอร์ในการให้บริการอินเตอร์เน็ต  และควรเพิ่มสื่ออิเล็กทรอนิกส์ เช่น ภาพยนตร์ สารคดี เกมเพิ่มทักษะต่าง ๆ และเพิ่มโทรศัพท์สาธารณะให้อยู่ในห้องสมุด(ใกล้เคียง) เป็นอันดับสุดท้าย
              ด้านความคิดเห็นและข้อเสนอแนะสำหรับผู้ให้บริการ พบว่า ควรประชาสัมพันธ์ในชุมชน และทางวิทยุกระจายเสียงให้ทั่วถึง ปรับปรุงบรรยากาศในห้องสมุด นอกห้องสมุดให้น่าใช้น่าชมสวยงามเป็นอันดับ 1 รองลงมาคือ จัดหาทรัพยากรเพิ่ม สื่อสิ่งพิมพ์ สื่ออิเล็กทรอนิกส์ตามความต้องการของผู้ใช้บริการ ในการจัดกิจกรรมชักชวนนักเรียน นักศึกษา เข้าร่วมกิจกรรมให้มากที่สุด และจัดสวนหย่อมเพิ่มเพื่อความสวยงามร่มรื่น เป็นอันดับสุดท้าย

*********************************

4 thoughts on “การประเมินโครงการพัฒนาห้องสมุดประชาชนให้เป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ตลอดชีวิต

  1. อยากทราบว่าผอ.จริยา อ้นอารีสำเร็จการศึกษาที่ไหน หาข้อมูลไม่ได้เลยทราบแต่ปีที่สำเร็จการศึกษาเท่านั้น กรุณาส่งทาง mailให้ทราบด้วยจักขอบพระคุณยิ่ง

    • เรียน คุณน้ำทิพย์ ที่เคารพ
      ผลงาน “การประเมินโครงการพัฒนาห้องสมุดประชาชนให้เป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ตลอดชีวิต” เป็นผลงานทางวิชาการ ของผอ.จริยา อ้นอารี ซึ่งเป็น ผอ.ศูนย์บริการการศึกษานอกโรงเรียนอำเภอลานกระบือ ปีที่ศึกษาเพื่อจัดทำผลงานทางวิชาการ คือ ปี 2551 ค่ะ (ผลงานของ ผอ.จริยา ไม่ใช่วิทยานิพนธ์ ค่ะ) ถ้าต้องการข้อมูล หรือรายละเอียดเพิ่มเติม ถามมาใหม่ได้นะคะ
      อาจารย์ขิง

      • เรียนอาจารย์ค่ะ
        พอดีกำลังทำวิทยานิพนธ์เรื่องการประเมินโครงการโดยใช้แบบจำลองซิปป นะคะ กำลังหาวรรณกรรมมาใส่เพื่ออ้างอิงในงานวิจัยค่ะ ไม่ทราบจะได้รายละเอียดงานตรงนี้อย่างไรได้บ้างคะ ขอขอบคุณล่วงหน้าค่ะอาจารย์

      • เรียน คุณ nisit
        Panchalee blog ใน “หนังสือวิจัยและสถิติที่น่าสนใจ” ได้แนะนำหนังสือ ชื่อ วิทยาการประเมิน : ศาสตร์แห่งคุณค่า ของ ดร.สมหวัง พิธิยานุวัฒน์ สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และสามารถค้นคว้าได้จากหนังสือเกี่ยวกับการประเมินโครงการ ซึ่งมีในห้องสมุดของมหาวิทยาลัย ทั่ว ๆ ไป ค่ะ
        อาจารย์ขิง

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s