หลักสูตรวิชาประเพณีลอยกระทงสายจังหวัดตาก

อัญชลี ธรรมะวิธีกุล
ศึกษานิเทศก์เชี่ยวชาญ
29 กันยายน 2553

หลักสูตรประเพณีลอยกระทงสายจังหวัดตาก

 

ความสำคัญ

            ประเพณีลอยกระทงสายจังหวัดตาก เป็นประเพณี ที่แสดงการคารวะแม่น้ำปิงของประชาชนจังหวัดตาก ซึ่งมีตำนานบอกเล่าต่อ ๆ กันมาว่า ชาวบ้านลงเรือออกไปหาปลาในแม่น้ำปิงช่วงวันเดือนเพ็ญ  เมื่อคิดถึงบ้าน จึงนำกะลาลอยอาหารผ่านสายน้ำปิง สู่คนที่บ้านซึ่งอยู่ท้ายน้ำ  จึงสำนึกถึงบุญคุณของแม่น้ำสายนี้ที่เป็นทั้งแหล่ง อาหารและนำพาความคิดถึงไปสู่คนทางบ้าน ต่อมาได้มีการพัฒนาการทำกระทงสาย โดยใช้กะลาบรรจุน้ำมันเทียน ลอยในแม่น้ำปิง เพื่อรำลึกและทดแทนพระคุณแม่น้ำปิงจนกลายเป็นกระทงสาย และมีการทอดผ้าป่าน้ำ คล้ายๆ การบังสุกุล กรวดน้ำอุทิศบุญกุศล ให้กับเจ้ากรรมนายเวร ผู้มีพระคุณ สืบทอดมาเกือบร้อยปี

          ประเพณีลอยกระทงสายจึงเป็นความภาคภูมิใจของคนจังหวัดตาก ซึ่ง ถือว่าเป็นประเพณีเดียวในประเทศไทย หรือแห่งเดียวในโลก  การลอยกะลาเทียน หรือประทีปซึ่งประกอบด้วยกระทงนำ กระทงตามและกระทงปิดท้าย จะเน้นความสามัคคี จังหวะ การลอยสายประทีปให้ต่อเนื่องและเป็นกลุ่ม หลังจาก ลอยกระทงนำหรือกระทงประธาน หรือกระทงทาน ซึ่งเป็นกระทงที่มีธูป เทียน ดอกไม้ เครื่องเส้นไหว้ แม่น้ำ ต่อด้วยกระทงตามจะมีจำนวนกระทงตามหรือประทีป มากน้อยเท่าไรขึ้นอยู่กับผู้ที่จะแสดงความเคารพ ไม่จำกัดจำนวนและต่อท้ายด้วยกระทงปิดท้าย

          ดังนั้นประเพณีลอยกระทงสายจังหวัดตากเป็นประเพณีที่มีความสำคัญเหมาะสมในการนำมาพัฒนารายวิชาเลือก เพื่อนำมาใช้ในการการจัดการศึกษานอกระบบตามหลักสูตรการศึกษานอกระบบระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 ระดับประถมศึกษา สาระการพัฒนาสังคม ซึ่งกำหนดให้ผู้เรียนมีความรู้ ความเข้าใจ เห็นคุณค่าและสืบทอดศาสนา วัฒนธรรมประเพณีเของท้องถิ่นและประเทศไทย 

จุดมุ่งหมาย

           เพื่อให้ผู้เรียนมีความรู้ความเข้าใจเห็นคุณค่า อนุรักษ์ และสืบทอดวัฒนธรรมประเพณีและประเพณีลอยกระทงสายจังหวัดตาก

จุดประสงค์

          1. เพื่อให้มีความรู้ ความเข้าใจในประวัติความเป็นมาและความสำคัญของวัฒนธรรมประเพณีและประเพณีลอยกระทงสายจังหวัดตาก
          2. เพื่อให้สามารถประดิษฐ์และลอยกระทงสายได้
          3. เพื่อให้ตระหนัก เห็นคุณค่า อนุรักษ์และสืบทอดวัฒนธรรมประเพณีและประเพณีลอยกระทงสายจังหวัดตาก

เนื้อหา

              1. ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับประเพณีและวัฒนธรรม
              2. ประวัติความเป็นมาและความสำคัญของประเพณีลอยกระทงสายจังหวัดตาก
              3. ประเภทของกระทงสายจังหวัดตาก
              4. การประดิษฐ์กระทงสาย
              5. วิธีการลอยกระทงสายจังหวัดตาก
              6. การอนุรักษ์ และการส่งเสริมประเพณีลอยกระทงสายจังหวัดตาก

ระยะเวลาเรียนและจำนวนหน่วยกิต

               จำนวน  40  ชั่วโมง  1  หน่วยกิต
                     ภาคทฤษฎี 10 ชั่วโมง
                     ภาคปฏิบัติ 30 ชั่วโมง

สื่อประกอบการเรียนและแหล่งเรียนรู้

1. ใบความรู้
2. ภูมิปัญญาท้องถิ่น
3. วิดีทัศน์เรื่องประเพณีลอยกระทงสายจังหวัดตาก
4. แหล่งเรียนรู้ประเพณีลอยกระทงสายจังหวัดตาก
              4.1 ชุมชนวัดไผ่ล้อม
              4.2 ชุมชนระแหง
              4.3 ชุมชนเขาแก้ว
              4.4 ชุมชนเชียงทองเหนือ
              4.5 ชุมชนเชียงทองใต้
              4.6 เทศบาลเมืองตาก 

การวัดผลประเมินผล

1. การสังเกตการเข้าร่วมกิจกรรม
2. ตรวจแบบฝึกหัด
3. การตรวจชิ้นงาน
4. ประเมินโครงงาน
5. ตรวจแบบทดสอบ

ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ

  1. ผู้เรียนมีความรู้ความเข้าใจและตระหนักถึงความสำคัญของวัฒนธรรมประเพณีและประเพณีลอยกระทงสายจังหวัดตาก
  2. ผู้เรียนสามรถประดิษฐ์และลอยกระทงสายจังหวัดตากได้
  3. ผู้เรียนตระหนักถึงคุณค่า อนุรักษ์ และสืบทอด วัฒนธรรมประเพณีและประเพณีลอยกระทงสายจังหวัดตาก

โครงสร้างหลักสูตร

               1.  ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับประเพณีและวัฒนธรรม
               2.  ประวัติความเป็นมาและความสำคัญของประเพณีลอยกระทงสายจังหวัดตาก
               3.  ประเภทของกระทงสาย
                         3.1  กระทงนำ
                         3.2 กระทงตาม 
                         3.3 กระทงปิดท้าย

              4. การประดิษฐ์กระทงสาย
                         4.1 การเตรียมวัสดุอุปกรณ์
                         4.2 การประดิษฐ์กระทงนำ
                         4.3 การประดิษฐ์กระทงตาม
                         4.4 การประดิษฐ์กระทงปิดท้าย

                5. วิธีการลอยกระทงสายจังหวัดตาก
                           5.1 กระทงนำ
                           5.2 กระทงตาม
                           5.3 กระทงปิดท้าย

                  6. การอนุรักษ์และการส่งเสริมประเพณีลอยกระทงสายจังหวัดตาก
                           6.1 พิธีในวันขึ้น 14, 15 ค่ำ และวันแรม 1 ค่ำ เดือน 12
                           6.2 จุดประทีปตามไฟ
                           6.3 พิธีสืบชะตาในวันขึ้น 14 ค่ำ เดือน 12
                           6.4 การประกวดกระทงสาย

 

Download                        

    *********************************** 

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s